Zimno

Zimno

Nie da się ukryć, że w ciągu ostatniego tygodnia temperatury bardzo mocno spadły. Wczoraj, w pełni dnia w czasie trwania przelotnych opadów temperatury potrafiły spadać grubo poniżej 10°C, nawet do okolic 6°C (6.9°C w Kórniku). Miejscami pojawiły sie opady drobnego gradu, przypominającego krupę śnieżną.

Ma to oczywiście odzwierciedlenie w średniej anomalii temperatury dobowej:

Obecnie wszystko wskazuje na to, że trwające ochłodzenie przekreśla szanse września na rekord ciepła.

Należy zwrócić uwagę, że panujące obecnie niskie temperatury dalekie są od rekordowych. Najniższą temperaturę maksymalną we wrześniu notowano na nizinach 25 września 1973 r. na północno-wschodnich krańcach naszego kraju: w Różanymstoku notowano wówczas maksymalnie zaledwie 2.4°C. Notowano też na polskich nizinach dni będące na granicy termicznej zimy – tak było 30 września 1993 (w Białowieży średnia dobowa temperatura 0.0°C, Suwałki +0.5°C). Zdecydowanie więc mogło być gorzej: sama końcówka września jest początkiem okresu w którym niewykluczone są spadki anomalii dobowej temperatury powietrza lokalnie do okolic -10°C, na szczęście w prognozach póki co nic takiego nie widać.

Poniedziałek wietrzny, ale nie aż tak groźny

Poniedziałek wietrzny, ale nie aż tak groźny

Przynajmniej nie tak groźny, jak wskazywała na to część wcześniejszych prognoz. Mimo to niepokojące są nadal prognozy ECMWF, który daje silne porywy wiatru, przekraczające na znacznym obszarze kraju 90 km/h, co może skutkować stratami w drzewostanie, a także przerwami w dostawie energii elektrycznej.

Wg ECMWF wiać zacznie już dziś wieczorem w południowo-zachodniej części Polski, gdzie prędkość wiatru przekroczy w porywach 70 km/h. Do 23:00 czasu lokalnego wiać będzie na całym obszarze województwa dolnośląskiego – w porywach ponad 90 km/h, w Karkonoszach nawet do 140 km/h. W porównaniu do prognoz z wcześniejszych dni, trasa niżu będzie położona nieco dalej na południe i przebiegać będzie od Dolnego Śląska po południową część województwa podlaskiego. Ośrodek niżowy będzie się przesuwał bardzo szybko, stąd już trzy godziny później, w poniedziałek o 2:00 czasu lokalnego, największych porywów wiatru spodziewać się należy os południowo-wschodniej części Wielkopolski po Lubelszczyznę oraz w Małopolsce i na Śląsku, gdzie wg modelu ECMWF osiągną one do 90 km/h na nizinach i do ok. 120 km/h w Beskidzie Żywieckim oraz w Tatrach. Do 8:00 strefa porywów o prędkości dochodzącej do 100 km/h znajdzie się nad Lubelszczyzną, a następnie opuści obszar Polski.

Bardzo groźnie przedstawiają się wyniki modelu ICON dla Małopolski, gdzie w nocy prędkość wiatru w porywie miałaby osiągać 120 km/h, nie tylko w górach. To doprowadziłoby z pewnością do znacznych strat w drzewostanie, paraliżu komunikacyjnego oraz przerw w dostawie prądu. Mieszkańcy Małopolski wyruszający w poniedziałkowy poranek do pracy mogliby być nieco zaskoczeni.

Poniżej: porywy wiatru wg. modelu ICON-EU.

Niż przyniesie nie tylko silny wiatr, ale i duże opady, które nieco na północ od trasy jego przemieszczania się osiągną nawet do 40 mm.

Już po przejściu układu niskiego ciśnienia, model ten prognozuje również rozwój konwekcji w północnej części Polski i liczne burze.

Podsumowując: od dzisiejszego wieczora, do jutrzejszego poranka czeka nas zdecydowanie nieprzyjemna, a nawet groźna pogoda. Na szczęście wszystko będzie się odbywać głównie w nocy, więc w czasie najmniejszego natężenia ruchu i aktywności ludzkiej. Mimo to ostrzegamy i radzimy rozważyć opuszczanie domu, szczególnie w południowej części Polski.

Uwaga: w powyższej analizie całkowicie pominęliśmy wyniki modelu GFS, jako że jak wspominaliśmy wcześniej, jego prognozy dotyczące cyklogenezy strasznie nas zawiodły w poprzednim sezonie jesienno-zimowym. Dla porządku dodamy, że wg tego modelu ciśnienie w ośrodku niżowym spadnie nad Polską nieco poniżej 1000 hPa. Wg modelu ECMWF będzie on głębszy i osiągnie od 994 hPa nad Dolnym Śląskiem, 993 hPa między Warszawą a Radomiem i 991 hPa lokalnie na południu województwa Podlaskiego. Dość podobny przebieg (z tylko nieco wyższym ciśnieniem w południowo-zachodniej Polsce) prognozuje model ICON-EU.

Koniec lata

Koniec lata

Dzisiejszy dzień jest zdecydowanie ostatnim dniem tegorocznego, skrajnie długiego lata. Tego prawdziwego, termicznego. Już za parę godzin nad obszar naszego kraju nasunie się front chłodny z przelotnymi opadami deszczu i lokalnymi burzami, a jutro temperatury maksymalne będą miejscami o kilkanaście stopni niższe od dzisiejszych. Nad samym morzem, gdzie dziś temperatura wzrosła do 30°C, jutro spodziewamy się około 15°C.

Powyżej: położenie frontu chłodnego dziś o godzinie 18:00 czasu lokalnego jest doskonale zobrazowane przez pole temperatury na wysokości 2m

Tym samym żegnamy również zdecydowanie najbardziej niezwykłą pod względem temperatur ciepłą porę roku w całym okresie pomiarowo obserwacyjnym. Ostatnie 6 miesięcy (od kwietnia do września) charakteryzowało się zdecydowanie najwyższą temperaturą średnią od 1781 r. i wiele wskazuje na to, że na pobicie tego rekordu, nawet przy wzroście temperatur związanych z globalnym ociepleniem, możemy czekać ponad 20 lat. Oczywiście podsumowanie tego sezonu pojawi się w chwili, gdy będą znane dane za wrzesień.

Poniżej: temperatura w dniu jutrzejszym o 14:00 czasu lokalnego prognozowana przez model ICON-EU.

Prognozy w dalszym ciągu groźne

Prognozy w dalszym ciągu groźne

Najnowsza odsłona GFS w dalszym ciągu prognozuje na poniedziałek przejście przez obszar naszego kraju potencjalnie bardzo groźnego układu niskiego ciśnienia. Do realizacji tej prognozy pozostały już zaledwie 72 godziny i można już właściwie z 95% prawdopodobieństwem powiedzieć, że w istocie do tego dojdzie. Pozostają jednak pytania dotyczące siły tego układu i jego dokładnej trasy. Model GFS z 00UTC jest nieco łagodniejszy od prognozy z 18UTC, jednakże i w jego przypadku nie można wykluczać porywów wiatru sięgających 100 km/h. Warto zwrócić tu uwagę, że taki sam niż zimą byłby dużo mniej groźny – w tym czasie drzewa nie posiadają już liści i stawiają znacznie mniejszy opór.

W dalszym ciągu skrajnie groźny jest model ECMWF (na ten czas jeszcze z wczoraj, 12UTC), który prognozuje porywy wiatru przekraczające 120 km/h. Należy pamiętać, że w poprzednim sezonie jesienno-zimowym to właśnie ECMWF znacznie lepiej prognozował cyklogenezę i dalszy rozwój układów niskiego ciśnienia. Na szczególną uwagę zasługuje tu przypadek z 18 stycznia 2018, kiedy model GFS prognozował niż znacznie głębszy, niż miało to miejsce w rzeczywistości, a zdecydowanie lepiej zachowały się inne modele (ECMWF, ICON-EU). Zobaczymy, czy tak też będzie w tym wypadku.

Poniżej: GFS Ensembles, 18UTC 2018-09-20

Zdecydowanie większa liczba realizacji wiązki prognozy z 18UTC jest za stosunkowo umiarkowaną głębokością prognozowanego układu niskiego ciśnienia. Kilka realizacji jest jednak bardzo niepokojących.

Wietrzny poniedziałek

Wietrzny poniedziałek

Chyba można już z dużą dozą pewności powiedzieć, że wspomniany we wcześniejszych postach układ niżowy znajdzie się jednak nad Polską. Model ECMWF wskazuje na porywy wiatru przekraczające 120 km/h, znacznie łagodniejszy jest GFS, który sugeruje porywy dochodzące przeważnie do 70-80 km/h.

Ensembles z 00UTC już niemal we wszystkich wypadkach ów układ widzą nad Polską. W tej chwili szansa, że się on w istocie pojawi jest bardzo wysoka, pozostaje pytanie co do jego intensywności.

Powyższy rozkład Ensembles (GENS) wskazuje na wysoką niepewność co do położenia i siły w/w układu, a od tego głównie zależy gdzie i jak mocno będzie wiać. Mamy tu realizacje bardzo łagodne, jak np. P20, jak i potencjalnie niebezpieczne, jak P8 i P9. Sytuacja powinna być więc w dalszym ciągu monitorowana.

Późny upał

Późny upał

Zgodnie z przewidywaniami wczoraj miejscami temperatury przekroczyły 30°C. Tak było np. na stacji synoptycznej w Kole, gdzie temperatura wzrosła do 30.4°C, 30.2°C było w Dobrogoszczu, 30.0°C w Radoszewicach. Bardzo wysokie były również średnie temperatury dobowe, które miejscami przekroczyły 22°C. Jeszcze tylko dziś i jutro temperatury osiągną tak wysokie wartości, od soboty czeka nas spodziewane duże ochłodzenie. Zaznaczy się ono już w piątek po południu na północnym zachodzie naszego kraju:

W dalszym ciągu model GFS straszy dość głębokim układem niskiego ciśnienia, który miałby przechodzić nad Polską w poniedziałek w nocy i rano. Odsłona z 18UTC prognozowała wysokie średnie prędkości wiatru, sięgające na nizinach 18 m/s i porywy przekraczające 27 m/s.

 

Podobnie prognozował model ICON z 18UTC:

Trochę uspokajać może fakt, że przynajmniej na razie taka wersja jest głównie domeną operacyjnej realizacji modeli. Żadna z realizacji wiązki poza operacyjną nie widziała o 18UTC takiego niżu nad Polską:

Widziała go niestety jednak operacyjna odsłona modelu ECMWF. Była ona nawet bardziej radykalna od GFS, gdyż sugerowała porywy wiatru przekraczające 120 km/h. Sprawa wymaga więc dalszej obserwacji.

Dni gorące

Dni gorące

Anomalnie ciepła pogoda, jaka panuje nam od kwietnia, przyniosła rekordową liczbę dni, w których temperatura przekroczyła 25°C. We Wrocławiu przeciętnie w latach 1951-1980 notowano 38 takich dni, w latach 1981-2010 było tych dni już 48. Rekord należał do roku 1992: 71 dni z Tmax >= 25.0°C. W tym roku do dnia dzisiejszego mamy już 96 dni z temperaturą >= 25.0°C. Nieco mniej tych dni notowaliśmy w Opolu: do dziś było ich 91 (rekord pochodzi z roku 2002, kiedy notowano 75 takich dni). W Tarnowie dni gorących było jak do tej pory 89 (rekord z 2002: 75 dni). Istnieje szansa, że we Wrocławiu ostatecznie liczba dni gorących osiągnie wartość 100, nie jest to jednak pewne.

Wyjątkowo wysoka jest również liczba dni ciepłych, z Tmax przekraczających wartość 60 percentyla dla danej daty. We Wrocławiu od początku roku do końca sierpnia było takich dni 146, do dzisiaj będzie to 158 dni. Roczny rekord liczby takich dni należy do roku 2014, kiedy było ich łącznie 215.  Od jutra czeka nas kilkudniowe ochłodzenie, a za 5 dni prognozowany jest ponowny napływ ciepłego powietrza. Model GFS w dalszym ciągu prognozuje, że temperatury maksymalne przekroczą wówczas 30°C, jednakże jest to bardzo niepewne. Nie jest również jasne, jak długo owa fala ciepła potrwa. Odsłona z 06UTC przeciąga ją aż do końca prognozy operacyjnej. Jest to dość mało prawdopodobne, jednak i takiej sytuacji wykluczyć nie można.

W południowej Polsce średnie temperatury dobowe przekraczające 15°C, charakterystyczne dla termicznego lata, zaczęły dominować pod koniec I dekady kwietnia i dominują nadal. Termiczne lato trwa tu już w zasadzie ponad 5 miesięcy.

Przed 12:30 czasu lokalnego temperatura we Wrocławiu sięgała niemal 29°C, a na stacji uniwersyteckiej notowano 29.3°C.

Lato 2018 (1)

Lato 2018 (1)

Sierpień dobiega końca, zaledwie 6 dni dzieli nas od poznania jego wstępnej anomalii temperatury. Jednocześnie poznamy wówczas wstępną anomalię temperatury lata 2018. Wiemy już, że z pewnością będzie ono cieplejsze od lata 1992 (niemal wszystkie pozostałe dni miesiąca pozostają w zasięgu skillu modeli numerycznych). Co jednak najciekawsze, ostatnia prognoza GFS sugeruje, że sierpień zamknie się anomalią równą +2.66°C, to zaś skutkowałoby średnią anomalią miesięcy letnich (czerwiec-sierpień) równą +2.16°C. Byłoby to więc najcieplejsze lato w całym okresie pomiarowym (od 1781).

Oczywiście, nawet jeśli tak się stanie, to zapał entuzjastów takiego stanu rzeczy należy ostudzić. Oficjalną średnią anomalię sierpnia poznamy dopiero około 10 października. Różnica pomiędzy latem 1811 a 2018 wyniesie co najwyżej 0.05-0.07°C. Po pierwsze różnica ta leży w zakresie niepewności pomiarowych, dzięki czemu nie możemy być pewni, które lato w istocie było cieplejsze. Po drugie ostateczne wyniki mogą się różnić od oszacowań. Co prawda w przypadku czerwca różnica ta była “na plus”, ale nie musi być tak w przypadku miesięcy pozostałych.

Poniżej: wykres anomalii lata w okresie 1781-2018 przy założeniu sprawdzenia się prognozy GFS:

Oczywiście tak wysoka anomalia sierpnia mocno rzutuje na 5. miesięczną anomalię temperatury liczoną dla ciepłej połowy roku od kwietnia. W tym okresie wszystkie anomalie miesięczne były albo wysokie, albo bardzo wysokie. Najmniej anomalny lipiec charakteryzował się anomalią równą +1.66°C (dane wstępne). Wykres ów wygląda tak:

Niezależnie od tego, jakie będą pozostałe dni sierpnia, powyższy wykres dużej zmianie już nie ulegnie. Zdecydowanie przyszło nam doświadczyć najbardziej niezwykłego okresu w ciepłej połowie roku w historii pomiarów instrumentalnych. Niektórzy zapewne pamiętają, że w roku ubiegłym wspominaliśmy o tym, że powinniśmy wchodzić w kilkuletni okres chłodniejszej pogody – i rzeczywiście, w czasie ostatnich dwóch sezonów zimowych pojawiły się wyraźnie niższe anomalie temperatury powietrza, przy czym nie tak niskie, jak się tego spodziewaliśmy. Dodatkowo niska anomalia miesięcy luty-marzec, zamiast rzutować na cały rok, niemal od razu została pochłonięta przez skrajnie wysoką anomalię kwietnia. Pozostałe niezwykle ciepłe miesiące do sierpnia włącznie spowodowały, że rok 2018 zamiast być wyraźnie chłodniejszym, ślizga się obecnie na granicy rekordu ciepła. Takiej sytuacji zdecydowanie się nie spodziewaliśmy, zresztą, czy patrząc na powyższy wykres, ktokolwiek mógł się spodziewać? Istnieją w zasadzie dwa wyjścia – albo mamy do czynienia z losowym zdarzeniem, które wypadło akurat teraz, a reszta miesięcy do wiosny 2020 r. będzie raczej w pobliżu normy (z nieco chłodniejszym od niej rokiem 2019), albo okres chłodny już był – mizerny i skrócony. Ta ostatnia opcja powinna bardzo niepokoić, ponieważ oznaczałaby, że w okolicy roku 2014 mieliśmy kolejne wahnięcie naszego klimatu, podobnie jak miało to miejsce na przełomie lat 80. i 90., kiedy nagle ociepliły się zimy i na przełomie wieków, kiedy nagle ociepliły się lata. Problem polega na tym, że nie jesteśmy w stanie obecnie stwierdzić, czy istotnie miało coś takiego miejsce. Być może będziemy w stanie tak powiedzieć w roku 2025, ale nie obecnie.

Nie mniej jednak bilans obecnego roku jest już imponujący:

  • Rekordowo ciepły kwiecień
  • Rekordowo ciepły maj
  • Najcieplejsze lato od co najmniej 207 lat (potencjalnie rekordowe)

Warto również zauważyć, że anomalia miesięcy kwiecień-sierpień wynosi tu nieco mniej, niż 3°C. Jeśli ocieplenie klimatu podąży najbardziej dla nas niekorzystnym torem, to takie półrocze ciepłe w końcu XXI w. będzie w granicach normy (lekko chłodne). Prawdopodobnie ta informacja niektórych ucieszy, jednakże należy pamiętać, że będą się również pojawiać okresy od tej normy znacznie cieplejsze. Dodajcie kolejne trzy stopnie, co przy tradycyjnie nierównomiernym rozkładzie anomalii może skutkować tym, że niektóre z miesięcy letnich mogą o 7 (lub więcej) stopni przekraczać normę z lat 1981-2010.

 

Chłodniej

Chłodniej

Dziś pierwszy dzień ochłodzenia, na które wiele osób czekało bardzo długo. Jutro w pasie od Śląska i Małopolski po północną część Mazowsza mogą się pojawić umiarkowane opady deszczu, a temperatura w ciągu dnia nie wzrośnie powyżej 15°C. Wg modelu ICON miejscami o 13-14:00 będzie zaledwie 11°C:

Model WRF:

Pojutrze cieplej głównie na zachodzie kraju, gdzie temperatury wzrosną do około 24-25°C.  Większego ciepła należy oczekiwać przejściowo w dniach 29 – 30 sierpnia, gdy temperatura w Polsce wzrośnie miejscami do 28°C. 31 sierpnia miałoby nadejść kolejne, jednodniowe, ochłodzenie. Wg modelu ECMWF początek września miałby być dość przyjemny z wysokimi temperaturami, nie przekraczającymi jednak nigdzie 30°C.

Kwiecień – lipiec 2018

Kwiecień – lipiec 2018

Wielokrotnie powtarzaliśmy, że ostatnie cztery miesiące były w Polsce niezwykłe. Co prawda średnia anomalia tych czterech miesięcy nie była rekordowa, jeśli weźmiemy pod uwagę dowolne cztery miesiące z rzędu, jednak nigdy nie zdarzyło się to w ciepłej połowie roku. Z jak bardzo niezwykłą sytuacją mieliśmy do czynienia widać na poniższym wykresie.

Wartości z bieżącego roku są, można powiedzieć, poza skalą.

W okresie kwiecień-sierpień przoduje rok 2002 z wartością +1.60°C. Tu możemy powiedzieć, że i w tym roku rekord z pewnością padnie, nie wiadomo jednak jak duży.

Nie wiemy dokładnie, jaka będzie ostateczna anomalia temperatury sierpnia 2018, ale załóżmy – bardzo bezpiecznie – że będzie to co najmniej 2.00°C. Wtedy wykres kwiecień-sierpień będzie wyglądał tak:

Jeśli się zaś tak stanie, to mamy niemal 100% pewność, że rekordowe będzie również całe ciepłe półrocze kwiecień-wrzesień. Tu rekord należy do 1797 r i wynosi +1.37°C i nawet wrzesień z anomalią równą -5.4°C dałby nam wartość rekordową dla tego okresu. Zakładając całkiem neutralną anomalię 0.0°C, ciepłe półrocze osiągnęłoby w tym roku anomalię równą +2.28°C.

 

PHP Code Snippets Powered By : XYZScripts.com