Kwiecień 2018 – mapa (niemal) ostateczna

Kwiecień 2018 – mapa (niemal) ostateczna

Ostateczna wartość anomalii temperatury kwietnia była zgodnie z oczekiwaniami sporo niższa od pierwszych oszacowań i wyniosła +4.63°C. Początkowe oszacowania mówiły o wartości równej +4.70°C.

 

Prawdopodobnie ten sam los czeka oszacowania majowe, chociaż w przypadku maja różnica powinna być już mniejsza. Wartość anomalii kwietnia dużo się już nie zmieni (o ile w ogóle).

Kwiecień i maj 2018

Kwiecień i maj 2018

Wiemy już, że kwiecień 2018 był rekordowo ciepłym kwietniem w historii pomiarów w Polsce (od 1781 r., a nawet wcześniej). Wiemy również, że maj również się o ten rekord otrze, jasne jest wiec, że cały okres kwiecień + maj będzie z pewnością rekordowo ciepły. Ale jak on wygląda na tle całego okresu pomiarowego? A no bardzo niezwykle.

Wpierw obejrzyjmy wykres prezentujący średnie anomalie temperatury w stosunku do okresu referencyjnego 1981-2010 dla miesięcy kwiecień + maj do 2017 r. włącznie:

Jak się można było spodziewać, prym wiedzie tu rok 1800, chociaż średnia z miesięcy kwiecień+maj z roku 2000 ustępuje mu stosunkowo niewiele. Jeżeli chodzi o rok 2018, to założyliśmy że średnia anomalia temperatury maja osiągnie ostatecznie 3.1°C. To powoduje, że tegoroczna późna wiosna bije wszelkie rekordy i właściwie wykracza poza obserwowaną do tej pory zmienność termiczną tych miesięcy. Wygląda to następująco:

Jak można łatwo odczytać z poprzedniego wykresu, dotychczasowy rekord z 1800 zostanie pobity aż o 1.35°C! Można z dużą dozą prawdopodobieństwa założyć, że tak wysoka średnia anomalia tych miesięcy nie powtórzy się bardzo długo, mimo postępującego ocieplenia klimatu.

Rozkład anomalii temperatury kwietnia w Polsce – drugie oszacowanie

Rozkład anomalii temperatury kwietnia w Polsce – drugie oszacowanie

Pierwsze oszacowanie oparte o zbierane z serwisu ogimet.com codziennie średnie dobowe temperatury powietrza wskazywało na wartość anomalii temperatury kwietni (okres referencyjny 1981-2010) równą +4.70°C. Kolejne oszacowanie, tym razem uwzględniające oficjalne średnie miesięczne temperatury powietrza wskazuje na to, że anomalia ta była nieco niższa i wyniosła +4.66°C. Jedną z przyczyn niższego oszacowania jest z pewnością to, że w tym przypadku część stacji zostało poddanych procesowi homogenizacji, co w ogólnym rozrachunku potrafi nieco obniżyć ich średnie miesięczne w stosunku do wartości surowych (na przykład we Wrocławiu). Różnice w oszacowaniu pojawiają się też zależnie od rodzaju użytej interpolacji. Oficjalną wartością z serii Poltemp jest zawsze ta wyliczona z użyciem krigingu.

Kwiecień 2018 – kriging

Kwiecień 2018 – IDW

 

Rekordowo zimny kwiecień w niektórych stanach USA

Rekordowo zimny kwiecień w niektórych stanach USA

Podczas gdy na sporym obszarze Europy mieliśmy najcieplejszy kwiecień od co najmniej 1800 r (a w wielu miejscach rekord z 1800 został pobity), w Stanach Zjednoczonych istniały spore obszary, na których kwiecień zapisał się jako najzimniejszy od co najmniej 1895 r. Rozkład anomalii (w postaci rankingowej) przedstawiają poniższe mapy.

Źródło: NOAA

Jak widać nie w całych Stanach Zjednoczonych kwiecień był zimny, miejscami na południowym wschodzie, podobnie jak w Europie, średnie temperatury były rekordowo wysokie. Jednak obszar na którym obserwowano temperatury rekordowo niskie (od 1895) był znacznie większy i obejmował swym zasięgiem Minnesotę, obie Dakoty (z tym że tylko mały fragment Dakoty Północnej), Wisconsin, Michigan, a  także nieduże fragmenty Kansas, Missouri, Oklahomy, Arkansas, Teksasu, Luizjany i Missisipi. Na niektórych obszarach w/w stanów (szczególnie w Minnesocie) anomalia temperatury wynosiła nawet -6.6°C. W północnej części Wisconsin średnia temperatura kwietnia spadła poniżej -1.0°C (przy normie około +4.5°C).

W skali globalnej był to zaś kwiecień bardzo ciepły. Wg reanalizy ERA-Interim odznaczał się on globalną anomalią temperatury równą blisko 0.5°C (okres referencyjny 1981-2010). W tej serii pomiarowej był to globalnie trzeci najcieplejszy kwiecień.

Źródło: Copernicus.

Kwiecień 2018 #2

Kwiecień 2018 #2

Z naturalnych przyczyn temat rekordowo ciepłego kwietnia zostanie z nami przez jakiś czas (chyba, że rozpocznie się temat rekordowo ciepłego maja ;) ). Poniżej rozkład średniej temperatury w kwietniu 2018 (kriging).

Z danych historycznych wynika, że na południe od linii Berlin-Zielona Góra-Leszno-Częstochowa-Nowy Sącz rekordowo ciepły pozostaje kwiecień 1800. Na północ od tej linii najcieplejszy był kwiecień 2018, za wyjątkiem stacji położonych nad samym Bałtykiem, lub w pobliżu. Tam najcieplej było w roku 2000. Tak było między innymi w Świnoujściu, Kołobrzegu, Koszalinie, Ustce, Helu. Rok 2000 był również cieplejszy miejscami w północno-wschodniej Polsce: w Suwałkach do rekordu zabrakło 0.5°C.

Jak słusznie zauważył w komentarzach @ArcticHaze, gdyby bieżący rok był rokiem przestępnym, to kwiecień okazałby się być jeszcze bardziej niezwykły – z serii wypadłby chłodny 1 kwietnia, a doszedłby znacznie cieplejszy 1 maja. W Przemyślu średnia temperatura kwietnia wyniosłaby wówczas 15.2°C, a średnia obszarowa wzrosłaby o około 0.2°C.

Rekordowo ciepło było nie tylko w Polsce, ale również w Chorwacji i Niemczech (choć tu serie pomiarowe są nieco krótsze, szczególnie w Niemczech – od 1881 r.). W Zagrzebiu średnia temperatura kwietnia osiągnęła 17.3°C i była wyższa od rekordowej z lat 1862-2017 o 1.4°C.

Źródło: @EKMeteo/Twitter

W Belgradzie (Serbia) średnia temperatura kwietnia osiągnęła 18.2°C i była rekordowa dla lat 1889-2018.

Źródło: @EKMeteo/Twitter

Nieco mniej niezwykły jest rekord z Lublany:

Źródło: @EKMeteo/Twitter

Wyjątkowo silne przebicie rekordu mieliśmy za to w Podgoricy.

Źródło: @EKMeteo/Twitter

Źródłem powyższych wykresów jest ten twitt.

Jak się więc okazuje, nie tylko Polska była pod wpływem tak olbrzymiej dodatniej anomalii temperatury. Doskonale obrazuje to poniższa mapa:

Źródło: Twitter

W Lwowie średnia temperatura kwietnia wyniosła 13.5°C. Tutaj cieplejszy był kwiecień 1920 (13.7°C, w 1920 centrum anomalii dodatniej znalazło się na wschód od Polski i nawet w Kijowie średnia temperatura miesięczna wynosiła 13.5°C – w tym roku było to 13.2°C.  W Wasilewiczach (Białoruś) średnia temperatura kwietnia 2018 wyniosła 11.1°C (1920 11.8°C, 2000 11.7°C). W Połtawie (Ukraina) w latach 1900-2017 najcieplejszym kwietniem był ten z 2012 (13.6°C), w tym roku notowano 12.4°C. Wydaje się, że w roku 1800 główny rdzeń anomalii był położony nieco na zachód w stosunku do tego roku – cieplej było np. w Austrii. W Paryżu kwiecień 1800 charakteryzował się niezbyt skrajną średnią rzędu 12.7°C (2007 =  14.9°C, 2018 = 13.6°C), jeszcze niższa anomalia panowała w Hiszpanii: w Barcelonie średnia temperatura kwietnia 1800 wyniosła zaledwie 13.3°C (0.9°C powyżej normy z lat 1961-1990). Na Gibraltarze (Cadiz) kwiecień 1800 był chłodny (14.7°C przy normie 1961-1990 równej 15.4°C).

Rekordowo ciepły kwiecień w Polsce

Rekordowo ciepły kwiecień w Polsce

Anomalia temperatury kwietnia 2018 (średnia obszarowa) osiągnęła +4.70°C (okres referencyjny 1981-2010) i była wyższa od rekordowej wartości z roku 1800 aż o 0.62°C. Tym samym padł 218. letni rekord, który wydawał się jak do tej pory niemal nie do pobicia. W tym miejscu należy jednak zauważyć, że średnia anomalia kwietnia 1800 była najprawdopodobniej nieco przeszacowana. Problem nie polega na niejednorodności pomiarów, ale na zbyt małej ich liczbie. W roku 1800 najwyższe wartości anomalii temperatury padły w południowej części kraju: we Wrocławiu średnia temperatura kwietnia wyniosła wówczas 15.0°C, w Krakowie 14.9°C (należy przy tym zaznaczyć, że są to średnie odniesione do historycznego położenia tych stacji). Im dalej na północ, tym anomalie były niższe i już w Warszawie średnia temperatura miesięczna wynosiła tylko 12.3°C i nie była nawet rekordowo wysoka dla tej serii pomiarowej. W Suwałkach średnia temperatura powietrza osiągnęła zaledwie okolice 9.0°C, podobnie było w Gdańsku. To właśnie taki rozkład anomalii spowodował, że o ile w roku 1800 nieco cieplej (ale niewiele) było w południowej części kraju, o tyle w północnej części Polski znacznie cieplejszy był kwiecień tegoroczny. To zaś przeważyło na tym, że obszarowo obecny kwiecień okazał się być rekordowo ciepły.

Najwyższą średnią temperaturę miesięczną w kwietniu 2018 (obliczoną wg średniej synoptycznej) odnotowano w Libertowie: 15.0°C. W Przemyślu było to 14.8°C, a w Tarnowie 14.7°C. Na pojedynczych posterunkach pomiarowych wartość średniej temperatury kwietnia nawet w południowej Polsce dorównała więc rekordom z 1800. Poniżej lista średnich temperatur miesięcznych w latach 1800, 1918, 2000, 2009 i 2018 (dane nieostateczne).

1800 1918 2000 2009 2018
Warszawa-Okęcie 12,4 11,3 13,7
Warszawa-Obs 12,3 13,2 12,8 14,1*
Warszawa-Obs II 10,9
Wrocław-Obs 15,0 12,7 12,4 12,5 14,3
Wrocław 12,1 12,2 14,0
Opole 12,3 12,1 14,3
Poznań 12,9** 12,1 12,1 13,4
Tarnów 12,3 12,1 14,7
Przemyśl 11,7 11,4 14,8
Suwałki 9,2* 10,0* 11,1 8,4 10,6
Hel 8,9 8,0 8,7
Łeba 9,9 8,5 9,5
Szczecin 11,3 11,0 11,9 12,3
Zielona Góra 11,9 11,9 12,7 13,6
Gorzów Wlkp 11,5 11,7 12,4 13,2
Gdańsk 9,4 9,7 10,0*
Kraków-Balice 12,2 11,4 13,8
Kraków-Obs (UJ) 14,9 12,9 13,1
Kraków-Obs (IMGW) 12,2 12,1
Zakopane 9,4 8,3 8,8 11,5
Łódź 12,2 12,5 11,5 13,0
Śnieżka 2,7 2,8 4,0 4,6
Wilno 9,0 10,3 11,3 8,7 10,3
Berlin 13,9 11,8 12,3 13,7 13,9
Praga-Klementinum 16,2 11,4 13,5 15,1
Budapeszt 17,1 12,9 14,6 15,5 16,4
Praga 14,6 10,0 11,0 13,0 13,1
Kopenhaga 8,9 7,4 9,5 10,5 8,6
Ryga 7,6 8,9 10,7 8,4 8,3*
Trondheim-Vaernes 5,3 5,3 6,7 6,9 5,6
Uppsala-Univ 4,9 3,2 6,0 7,7 6,5
Sztokholm-Bromma 5,2 3,7 6,0 7,9 6,3

*Dane oszacowane

**Wartość z serii historycznej (Smosarski, 1925)

Poniżej: wstępne oszacowanie rozkładu anomalii temperatury w roku 1800 (z roku 2012).

W powyższym oszacowaniu (uwaga, okres referencyjny 1961-1990!), z uwagi na brak danych z Wielkopolski i Pomorza, izoanomala 6°C położona jest zbyt daleko na północ. Najprawdopodobniej również dane z Wrocławia są nieco zawyżone, a izoanomala ta powinna przechodzić przez Dolny Śląsk, Małopolskę i (być może) Podkarpacie. To samo dotyczy izoanomali 5°C, która powinna przechodzić przez Wielkopolskę. Taki układ izoanomali, jak powyżej, jest artefaktem związanym z brakiem danych. Centrum najwyższych anomalii w Europie znajdowało się wówczas w południowej części Niemiec, Czechach, Austri i na Węgrzech. W porównaniu do 1800, w minionym kwietniu w centrum anomalii panowały temperatury nieco niższe, była ona jednak bardziej rozległa (przynajmniej w kierunku północnym).

Miniony kwiecień był zdecydowanie najbardziej niezwykłym miesiącem ostatnich lat. Średnia temperatura maksymalna w Tarnowie osiągnęła aż 21.9°C, a w Przemyślu 22.1°C. Są to wartości charakterystyczne raczej dla bardzo chłodnego lipca (w Tarnowie w Lipcu 2000 średnia temperatura maksymalna wynosiła 22.1°C, w lipcu 1984 było to zaledwie 20,8°C, a w 1979 20.7°C). Kwiecień ten był w tym regionie zbliżony wręcz do przeciętnego czerwca (1951-1980 = 22.1°C, 1981-2010 = 22.6°C) i około o 2°C cieplejszy, niż przeciętny maj. Na uwagę zasługuje fakt, że wysokie temperatury panowały niemal od początku miesiąca. Zwykle ciepłe kwietnie (2000) charakteryzowały się nieco chłodniejszą pierwszą połową miesiąca i silnym uderzeniem ciepła w jego trzeciej dekadzie. W tym roku wartości temperatury maksymalnej nie osiągnęły, ale wyjątkowo ciepło zrobiło się już 3 kwietnia. Dzięki temu kwiecień ten “wypracował” wyjątkowo dużą liczbę dni z temperaturą maksymalną >= 20.0°C. Przeciętnie w latach 1951-2017 takich dni mieliśmy 4.2 we Wrocławiu (42 przypadki na dekadę) i 4.8 w Tarnowie. Najwięcej dni z Tmax >= 20.0°C w Tarnowie wystąpiło w roku 2000 (15), zaś we Wrocławiu w 2000 i 2009 (12). Zdarzały się też nierzadko lata w których w kwietniu temperatura w ogóle nie osiągała 20°C. W Tarnowie było tak aż przez trzy lata z rzędu między 1978 a 1980, ogólnie zaś takich lat w okresie 1951-2018 notowano 7. We Wrocławiu było ich znacznie więcej, bo 12 (18%). W 1954 roku najwyższa temperatura maksymalna odnotowana w kwietniu we Wrocławiu wyniosła jedynie 16.8°C, w 1958 w Suwałkach było to zaledwie 13.8°C. Jeszcze niższe absolutne Tmax kwietnia notowano w 1965 na Rozewiu, gdzie przez cały miesiąc temperatura nie wzrosła wyżej, niż do 10.8°C. W latach 1958 i 1965 temperatury wyższej od 20°C nie notowano w kwietniu nigdzie w Polsce. W 1958 pierwsze przekroczenie tego progu w Polsce miało miejsce 1 maja, a w 1965 dopiero 15 maja (Zgorzelec 20.7°C). Jeszcze później pierwsze przekroczenia progu 20°C miały miejsce w 1965 na Wybrzeżu: w Łebie 8 czerwca, na Rozewiu i Helu 16 czerwca 1965.

W tym roku padł rzecz jasna kwietniowy absolutny rekord liczby dni z Tmax >=20.0°C: w Tarnowie notowano 23 takie dni, we Wrocławiu było ich 20.

 

Pierwsze 30°C?

Pierwsze 30°C?

Wg modelu ICON-EU w poniedziałek w Polsce po raz pierwszy w tym roku temperatura maksymalna może przekroczyć 30°C. Stać by się tak miało w województwach mazowieckim, łódzkim oraz we wschodniej części województwa wielkopolskiego.  Warto zwrócić uwagę, że na dzień dzisiejszy model niedoszacował temperatur: miało być między 24 a 25°C, podczas gdy miejscami temperatura przekracza już 26°C a w Krakowie-Woli Justowskiej dochodzi do 27°C. Poniżej mapa temperatur w poniedziałek o 12UTC wg modelu ICON-EU.

 

 

Ostatnia prosta

Ostatnia prosta

Pozostały ostatnie, ale decydujące dni kwietnia. Wczorajsza anomalia temperatury dobowej była ponownie nieco niższa, niż prognozowana przez model GFS i wyniosła -1,24°C. Anomalia wymagana dla rekordowo ciepłego kwietnia wzrosła tym samym do -0.09°C. Przyczyny zawyżania anomalii temperatury są w zasadzie dwie. Po pierwsze model globalny słabo prognozuje nocne wychłodzenia radiacyjne, po drugie prognozowane anomalie są oparte o dane z 4 terminów, pomijając termin z 03UTC, kiedy owe wychłodzenie jest największe. Takie zachowanie prognozowanych anomalii jest bardzo łatwe do przewidzenia, warto również zwrócić uwagę, że równie często model potrafi zaniżać anomalie w przypadkach silnych adwekcji ciepła.

Oczywiście w świetle prognoz nie ma żadnej szansy na to, by rekord nie padł. Począwszy od dnia dzisiejszego mamy do czynienia z silną adwekcją ciepła, która prowadzić będzie do tego, że ostatnie dni okażą się najcieplejsze (pod względem średniej temperatury obszarowej) w całym miesiącu. Trudno się tu oprzeć refleksji, że zaledwie parę dni decyduje o rekordzie, ale tak jest niemal zawsze. Prognozowana anomalia miesięczna w świetle prognozy z 00UTC wynieść ma +4.71°C.

  25-04 00:00 26-04 12:00 27-04 00:00 27-04 12:00 28-04 00:00 Wynik
25.04.2018 3,8 . . . . 3,66
26.04.2018 0 . . . . -0,51
27.04.2018 -0,4 -0,4 -0,6 . . -1,24
28.04.2018 2,8 3,9 3,7 3,5 3,5  
29.04.2018 3 7,2 7,0 6,7 7,2  
30.04.2018 6,1 6,9 7,0 7,6 7,9

 

 

Ostatni dzień ochłodzenia

Ostatni dzień ochłodzenia

Zgodnie z przypuszczeniami wczorajsza anomalia temperatury dobowej uśredniona dla obszaru całego kraju wyniosła -0.51°C i była niższa, niż prognozowana przez model GFS. Było to do przewidzenia, jako że modele generalnie kiepsko sobie radzą z oceną wychłodzenia radiacyjnego, dodatkowo wczorajsze liczne przelotne opady nieco obniżyły miejscami temperatury w ciągu dnia.

Wg najnowszej prognozy GFS z dziś z 00UTC dzisiejszy dniem będzie ostatnim dniem z ujemną dobową anomalią temperatury powietrza, która wynieść ma około -0.6°C. Ponownie jednak chłodny ranek może nieco tę anomalię obniżyć. Wg prognozy tej ostateczna anomalia temperatury kwietnia wyniesie +4.71°C.

25.04 00:00 25.04 12:00 25.04 18:00 26.04 00:00 26.04 06:00 26.04 12:00 27.04 00:00 Wynik
25.04.2018 3,8 . . . . . . 3,66
26.04.2018 0 -0,1 0 0,2 . . . -0,51
27.04.2018 -0,4 -0,4 -0,2 -0,2 -0,2 -0,4 -0,6
28.04.2018 2,8 3,4 3,6 3,9 3,9 3,9 3,7
29.04.2018 3 4,3 4,5 5,2 6,1 7,2 7,0
30.04.2018 6,1 7,5 6,3 6,1 6,5 6,9 7,0

Rekordowo ciepły kwiecień jest już pewny. W świetle prognoz nie istnieje szansa, by pozostałe dni kwietnia odznaczyły się anomalią niższą, niż -0.38°C, a taka byłaby wymagana aby ostateczna wartość anomalii kwietnia wyniosła co najwyżej +4.08°C.

Wyniki GFS z 2018-04-26 12UTC

Wyniki GFS z 2018-04-26 12UTC

Prognozowana anomalia temperatury kwietnia wg stanu na 12UTC 26 kwietnia: +4.75°C.

Prognozy przesunęły największą anomalię dobową na 29 kwietnia.

  25-04 00:00 25-04 12:00 25-04 18:00 26-04 00:00 26-04 06:00 26-04 12:00 Wynik
25.04.2018 3,8 . . . . . 3,66
26.04.2018 0 -0,1 0 0,2 . .  
27.04.2018 -0,4 -0,4 -0,2 -0,2 -0,2 -0,4  
28.04.2018 2,8 3,4 3,6 3,9 3,9 3,9  
29.04.2018 3 4,3 4,5 5,2 6,1 7,2  
30.04.2018 6,1 7,5 6,3 6,1 6,5 6,9

 

Właściwie w chwili obecnej rekord kwietnia jest już przesądzony. Wymagana anomalia pozostałych dni dla pobicia rekordu to -0.41°C, a ocieplenie od soboty jest już pewne. Średnia temperatura kwietnia w Przemyślu sięga do wczoraj 14.5°C, w ciągu najbliższych dwóch dni ulegnie ona obniżeniu, ale w wyniku ocieplenia w ostatnich dniach miesiąca osiągnąć może ostatecznie 14.5 – 14.7°C. Niewiele zabraknie tu więc do pokonania bariery 15°C.

Od dzisiaj aktualne prognozy anomalii dobowych wg modelu GFS można sprawdzić tutaj.

PHP Code Snippets Powered By : XYZScripts.com