Pogoda i Klimat

...modelowanie numeryczne

Polskie Rekordy

User Rating:  / 14
PoorBest 

Na różnych stronach internetowych publikowane są wartości ekstremalnych temperatur notowanych w naszym kraju, w znakomitej jednak większości są to rekordy odnotowane w latach po roku 1951. Jedynym wyjątkiem wydają się tu wartości tzw. "rekordów absolutnych" (+40.2°C w Prószkowie, -41.0°C w Siedlcach), które wystąpiły przed 1950. Tymczasem w "Przeglądzie Geofizycznym" z 1983 r. w artykule "O zakresie zmienności temperatury w Polsce" (D. Kuziemska) cytowane mamy rekordy dla poszczególnych miesięcy w latach 1881-1975 - stąd możemy w ten sposób uzyskać wartości rekordowe dla okresu 1881-2010.

 

 PODKREŚLONO REKORDY ODNOTOWANE OD 1990. POGRUBIONE - PO 2010.

Tabela 1. Minimalne temperatury w Polsce w latach 1881-2016

Miesiąc Tmin abs Stacja Dzień i rok (okres)
Styczeń

-41.09

-38.7

-37.5

-37.1

-39.8

-38.9

Siedlce

Białowieża

Przemyśl

Jabłonka

Puścizna Rękowiańska II

Puścizna Rękowiańska I

11.01.19409

11.01.195016

11.01.195016

08.01.2017

08.01.201730

08.01.201730

Luty

-40.6

-40.4

-40.1

-39.3

-38.6

-38.3

-38.09

Żywiec

Olkusz

Sianki

Sanok

Lubaczów

Maniowy

Siedlce

11.02.1929

11.02.192910

11.02.192910

28.02.19635

28.02.19635

28.02.19635

11.02.19401,9

Marzec

-34.7

-34.6

-33.8

-32.9

-31.3

-30.0

Sejny

Maniowy

Lubaczów

Jabłonka

Przemyśl

Lidzbark Warm.

08.03.196426

01.03.19635

01.03.19635

01.03.19635

2.03.1929

data nieznana2

Kwiecień

-18.7

-17.6

Siedlce

Lębork

5.04.1929

data nieznana2

Maj

-8.5

-9.0

Mława

Poraj k. Leborka

10.05.1941

data nieznana2

Czerwiec

-3.4

-4.6

Lębork

Poraj k. Lęborka

5.06.1951

data nieznana2

Lipiec

-1.1

-0.4

0.4

0.8

(-5.5)21

Poronin

Jabłonka

Zakopane

Poraj k. Leborka

Hala Izerska21

05.07.19626

09.07.199320,28

1.07.1919, 9.07.1928

data nieznana2

21.07.199621 23

Sierpień

-2.8

-1.7

-0.1

-3.2

-0.8

Biebrza

Białowieża

Szczecinek

Jabłonka

Zakopane

30.08.196611

30.08.196611

23.08.1964

data nieznana20

26.08.1919

Wrzesień

-7.1

-6.4

-6.0

-5.2

Barwinek

Jabłonka

Zamość

Lidzbark Warm.

1951-197024

Data nieznana20

28.09.1977

Data nieznana2

Październik

-18.5

-14.7

-14.5

-14.2

-14.2

Zakopane

Poraj k. Lęborka

Dąbrówno

Suwałki

Sejny

30.10.1920

Data nieznana2

Data nieznana2

31.10.1956

31.10.1956

Listopad

-27.6

-25.7

-25.5

-25.4

Jabłonka

Brzegi Dolne

Brzegi Dolne

Zamość

29.11.198919

10.11.195627

18.11.196512

18.11.1965

Grudzień

-37.1

-36.8

-35.6

-35.5

-35.4

-31.2

Stuposiany

Ustrzyki Górne

Komańcza

Maniowy

Nowy Targ

Przemyśl

28.12.199613

25.12.196114

25.12.196114

26.12.196114

26.12.196114

23.12.1927

Tabela 2: maksymalne temperatury w Polsce w latach 1881-2016

Miesiąc T max abs Stacja Dzień i rok (okres)
Styczeń

18.6

17.3

17.2

17.1

17.0

16.7

16.6

16.4

16.3

Pszenno

Kraków-Ogród Botaniczny UJ

Łącko

Maków Podhalański

Jelenia Góra

Zakopane

Szklarska Poręba

Korfantów

Kraków

06.01.199929

08.01.199429

08.01.199429

12.01.199329

17.01.1993

4.01.1925

Data nieznana2

19.01.2007

4.01.1925

Luty

21.4

20.6

19.3

Maków Podhalański

Tarnów

Korfantów

25.02.199029

25.02.1990

24.02.2008

Marzec

25.6

25.2

24.9

24.5

Nowy Sącz

Wrocław, Tarnobrzeg

Chorzelów

Grudziądz 

21.03.1974

21.03.1974

21.03.1974

Data nieznana2

Kwiecień 31.6 Słubice 28.04.2012
Maj

35.7

36.2

35.5

35.4

Zielona Góra, Lublin

Nowy Tomyśl

Opole

Wałcz

28.05.189222, 28.05.1958

Data nieznana2

Data nieznana2

Data nieznana2

Czerwiec

38.0

37.2

Wrocław

Ceber

27.06.1935

21.06.2000

Lipiec

40.2

40.0

39.6

39.6

39.5

25.9

Prószków

Zbiersk

Kończewice

Pętkowo

Słubice

Śnieżka

29.07.19213

29.07.19217

11.07.19598

29.07.19217

30.07.1994

20.08.18922

Sierpień

39.0

38.9

38.9

38.5

38.7

Ceber

Silniczka

Zielona Góra, Legnica

Ceber

Prószków

08.08.201525,29

08.08.201315

19.08.1892

10.08.1992

lata 1916-302

Wrzesień

36.8

34.9

34.7

34.7

34.6

34.6

34.4

Tarnów

Wrocław

Piła

Frankfurt/Słubice

Poznań, Budzyń, Wierzchowo

Legnica

Zielona Góra

01.09.2015

14.09.1947

18.09.1975

Data nieznana2

18.09.1975

17.09.1975

Data nieznana2

Październik

28.8

28.7

28.6

28.4

28.4

Sulęcin

Gorzów Wlkp.

Słubice

Bydgoszcz

Legnica

4.10.196611

4.10.1966

4.10.1966

4.10.1966

Data nieznana2

Listopad

23.5

23.4

23.4

23.4

23.1

22.2

24.0

Maków Podhalański

Wieliczka

Wadowice

Kraków

Bielsko Biała

Legnica

Kraków - Obs. Astronomiczne

2.11.196817

2.11.196817

2.11.196817

1.11.1926

5.11.2008

Data nieznana2

2.11.1968 17 18

Grudzień

20.0

19.8

19.5

19.5

Wieliczka

Wadowice

Tarnów

Myślenice

5.12.196114

5.12.196114

19.12.1989

5.12.196114

1 W oryginalnym artykule podany jest 11.02.1940, jednak najprawdopodobniej jest to błąd polegający na przepisaniu wartości (11 1940) ze stycznia.

Aktualizacja z dnia 2.09.2013:

Dochodzę do wniosku, że jednak nie jest to błąd w dacie i rzeczywiście owa wartość została odnotowana w lutym 1940. Jest ona jednak najprawdopodobniej błędna, podobnie jak wartość z 11 stycznia 1940. Patrz dalsza część przypisów.

2 Wartości i dane zaznaczone kursywą pochodzą z publikacji "Klimakunde des Deutschen Reiches (1939)". Niestety nie podawano tam dat wystąpienia ekstremów miesięcznych, wyjatki stanowią ekstrema roczne (jak na przykład temperatura +25.9 odnotowana 20 sierpnia 1892 na Śnieżce)

3 W Opolu tego dnia notowano jedynie 38.0°C, więc nie jest jasne czy rekord z Prószkowa nie był wynikiem nieprawidłowej ekspozycji przyrządów na promieniowanie słoneczne, jest to jednak rekord powszechnie uznawany.

4 Temperatura +29.0°C odnotowana ponoć 2 października 1925 jest wątpliwa w świetle wyników reanalizy NCAR. Układ baryczny oraz temperatura na wysokości 850hPa, które panowały ponoć tego dnia, nie mogły spowodować aż takiego wzrostu temperatury. Wynika z tego, że albo cytowana wartość jest błędna, albo istnieje poważny błąd w reanalizie NCEP/NCAR. Patrz aktualizacje na dole artykułu.

5 Rocznik meteorologiczny 1963 (IMGW).

6 Rocznik meteorologiczny 1962(IMGW).

7 Rocznik meteorologiczny 1921 (IMGW).

8 Rocznik meteorologiczny 1959 (IMGW).

9 Wartości z Siedlec są najprawdopodobniej błędne. Szczegóły można znaleźć tutaj.

10 Gumiński R., "Zima roku 1928/29 w Polsce", Przegląd Geograficzny, Tom IX, 1931.

11 Rocznik meteorologiczny 1966 (IMGW)

12 Rocznik meteorologiczny 1965 (IMGW)

13 http://mojebieszczady.blogspot.com/2012/01/rekordowo-zimne-stuposiany.html

14 Rocznik meteorologiczny 1961 (IMGW)

15 Biuletyn PSHM (IMGW)

16 "Prace Zakładu i Obserwatorium Meteorologii i Klimatologii UWr, Obserwacje dobowe we Wrocławiu 1950" za PIHM.

17 Rocznik meteorologiczny 1968 (IMGW)

18 Stacja położona w mieście, na stacji Kraków - Balice tego dnia notowano 22.5. Stacja Kraków - Obserwatorium nie wchodzi w skład sieci IMGW. Wartość tej stacji nie powinna być brana pod uwagę w odniesieniu do innych stacji sieci IMGW, a jedynie do niej samej.

19 Źródło: http://ckip.org/strona_archiwalna/index.php?option=com_content&view=category&id=1%3Ahistoria-gminy&Itemid=1 Dokładna data potwierdzona.

20 Żródło: http://ckip.org/strona_archiwalna/index.php?option=com_content&view=category&id=1%3Ahistoria-gminy&Itemid=1 Dokładna data nieznana (po 1951).

21 Źródło: http://www.izera.pl/izerskangp.html

22 Ergebnisse der Meteorologischen Beobachtungen im Jahre 1892

23 Urban G. "Uwarunkowania przymrozków na przykładzie epizodu z lipca 1996 roku na Hali Izerskiej w Górach Izerskich w kontekście gospodarki leśnej", Leśne Prace Badawcze 2014.

24 Hess M., Niedźwiedź T., Obrębska-Starklowa B. "Stosunki termiczne Beskidu Niskiego (metoda charakterystyki reżimu termicznego gór)", Prace Geograficzne nr 123, PAN 1977.

25 Mały Rocznik Statystyczny 2016, GUS.

26 Rocznik meteorologiczny 1964 (IMGW)

27 Rocznik meteorologiczny 1956 (IMGW)

28 IMGW: https://dane.imgw.pl/ Dane: https://dane.imgw.pl/1.0/pomiary/cbdh/249190560-B100B007AD/tydzien/1993-07-10?format=csv (wymagana rejestracja)

29 IMGW: https://dane.imgw.pl/


30  Pomiary dokonywane na stacjach umiejscowionych na Puściźnie Rękowiańskiej (torfowisko k. Czarnego Dunajca) są pomiarami nieoficjalnymi, dokonywanymi jednak w sposób zgodny z zaleceniami WMO (szczególnie dotyczy to stacji Puścizna Rękowiańska I).

Jak widać, rozszerzenie tabeli ekstremalnych wartości temperatury w Polsce na lata 1881-1950 powoduje pewne zmiany - okazuje się, że tegoroczna temperatura notowana w maju w Toruniu (-7.2°C) nie jest rekordowa, bowiem 11.05.1941 notowano w Mławie -8.5°C. Również rekordowa nie była temperatura z listopada 2008 w Bielsku Białej (23.1°C), bowiem 23.4°C notowano 01.11.1926 w Krakowie. Artykuł cytuje również nieoficjalne rekordy zimna:

"(...) minima bywały niższe od wymienionego w pracy Wiszniewskiego i Chełchowskiego (1975). Według Ziobrowskiego (1933) w dniu 10 II 1929 w Rabce (na poziomie 2m) temperatura obniżyła się do -45 st C. Różański (1951), za inż. Poholeskim, autorem planu zagospodarowania przestrzennego Nowego Targu, cytuje: "W roku 1928/29 minimum zimowe dosięgało -49, temperatury nie notowanej nigdzie dotąd w Polsce". Mimo braku lokalizacji owo minimum zasługuje na uwagę. Michalczewski (1962) badając genezę zastoisk mrozowych w Kotlinie Orawsko-Nowotarskiej przez wnikliwą analizę mikrosynoptyczną, konstatuje: "przytoczona przez Różańskiego wartość -49 st. C leży w granicach możliwości klimatycznych tego regionu, stanowiąc niewątpliwe ekstremum"

Rzeczywiście, w świetle niektórych pomiarów notowanych w zastoiskach mrozowych w znacznie cieplejszych zimach (poniżej -45°C w niemieckim Funtensee) wydaje się prawdopodobne, że w zimach rekordowo mroźnych temperatura mogła spadać znacznie niżej - jeśli w Siedlcach możliwy był spadek temperatury do -41.0°C, to w zastoiskach mrozowych z pewnością było możliwe zanotowanie temperatury dużo niższej. Oczywiście przytaczana przez Różańskiego wartość -49°C jest bardzo dyskusyjna, jednak jeśli zarówno ona, jak i rekord z Rabki są prawdziwe, oznacza to iż nawet obecnie - w zimach znacznie cieplejszych - nie jest wykluczone odnotowanie temperatur spadających do -40°C, szczególnie w nowszych stacjach położonych na Hali Izerskiej, lub w Stuposianach. Niestety te stacje nie istniały w czasie największych mrozów XX wieku.

Temperatury maksymalne niemal na wszystkich stacjach położonych na nizinach przekraczały, lub były równe 35°C. Na uwagę zasługuje rekordowa wartość z Suwałk: +37.0 notowane ponoć 11.08.1946. Jest to o tyle wątpliwe, że rekordowa wartość w niedalekim Białymstoku osiągnęła tylko 34.4 i to w roku 1943, zatem w 1946 musiała być jeszcze niższa. Z drugiej jednak strony analiza pola barycznego z dnia 11.08.1946 potwierdza, iż mógłbyć to dzień upalny.

Inaczej się ma sprawa z rekordami ciepła z 19/20 sierpnia 1892 roku - bardzo wysokie temperatury - dochodzące do niemal 39°C wystąpiły w południowo-zachodnich regionach naszego kraju. Tu wartości 38.9°C notowano zarówno w Zielonej Górze, jak i Legnicy. W dniach 19 i 20 sierpnia +37.2°C notowano w Kłodzku. Niższe od 38°C temperatury musiały jednak panować we Wrocławiu, gdyż 38.0°C jest rekordową wartością, jaką notowano w tym mieście w całym wieloleciu 1881-2010.

Rekordowy dzień 29.07.1921 również budzi wątpliwości - jesne jest, że był to dzień wyjątkowo upalny, jednak wartość +40.2°C cytowana za Klimakunde des Deutschen Raiches (1939) wydaje się nieco za wysoka, szczególnie iż w pobliskim Opolu notowano jedynie +38.0°C. Tego dnia w Słubicach notowano mniej niż 38.0°C (rekord dla Słubic w latach 1881-1950 to 38.0 z 20.08.1943), gorąco z kolei było w Poznaniu (38.7°C). W Łodzi notowano +37.0°C, w Częstochowie +37.5°C, zaś w Krakowie +37.4°C.

Edit:

Tabela zaktualizowana.

Aktualizacja 2012-09-23:

Dodano wnioski odnośnie temperatury maksymalnej października. Dodano dane dla października z lat 1950-2012.

Wspomniano nieoficjalny rekord z Olecka podany tutaj. Trwają poszukiwania danych oficjalnych.

-42.0 w Treuburg wspomniane jest również tutaj.

 

Kolejna aktualizacja.

Wygląda na to, że rekord z Tarnowa jest nieprawidłowy. Wskazuje na to oryginalna mapa baryczna z "Spostrzeżeń meteorologicznych PIM w Warszawie", gdzie możemy przeczytać: "Ogólny stan atmosfery 2.X.1925 Wysokie ciśnienie nad całą Europą prócz Skandynawii i Rosji północnej, które są ogarnięte niżem barometrycznym. W Polsce dość pogodnie, miejscami mgła lub opary. Dość ciepło.". Zaś tabele wskazują na temperatury rzedu 20-22 stopni. 

Aktualizacja 2012-09-25

W "Klimakunde des Deutschen Reiches" rekord z Olecka nie jest wspomniany. Dla przedwojennego Olecka (Treuburg) są tam przytoczone wartości -36.4 w styczniu i -32.6 w lutym. Minimum marcowe to -29.4. Rekord został usunięty. Jednocześnie dodano kilka ciekawych danych. Dla przykładu wg "Klimakunde..." w miejscowości Neu Hammerstein (obecnie Poraj między Łebą a Lębrokiem, powiat Wicko) notowano bardzo niskie wartości w okresie wiosenno letnim. Najprawdopodobniej do tej miejscowości należy zarówno rekord maja, jak i czerwca.

Najprawdopodobniej rekord dla Śnieżki to +25.9 odnotowane 20 sierpnia 1892.

Aktualizacja 2013-04-07

Kilka rekordów temperatury minimalnej zarejestrowano w Poraju k. Lęborka. Dokładniej Poraj leży niedaleko Wicka. Poniżej mapka.

Google Maps

Aktualizacja 2013-07-27

Lista rekordów uaktualniona o wartości z roczników meteorologicznych - kilka wartości ekstremalnych notowanych na stacjach i posterunkach klimatologicznych. 

Strona z "Klimakunde des Deutschen Reiches" podważająca rekord -42.0 z Olecka (Treuburg):

 

Aktualizacja z dnia 2.09.2013

W zasadzie dwie uwagi. W związku z materiałem zebranym przeze mnie tutaj, rekordy z Siedlec są najprawdopodobniej błędne. Z uwagi na inne wartości temperatury w Zakopanem (najprawdopodobniej w artykule D. Kuziemskiej pojawił się 'czeski błąd', dzięki któremu wartość "16.7" została zamieniona na "17.6") została ona zmieniona i uwzględniono tym samym rekord z Jeleniej Góry (1993). Informacje o wartości 16.7 pochodzą z Przeglądu Geograficznego 1925, oraz ze Spostrzeżeń Geograficznych z tegoż roku. Skany poniżej.

W przypadku "Spostrzeżeń meteorologicznych", przy Zakopanem widnieje wartość 17°C, co jest wartością zaokrągloną do 1°C - potwierdza to wartość 16.7°C.

 

Dodano informacje o rekordach z 1929 na podstawie artykułu R. Gumińskiego z 1931.

 

You are here: Home Artykuły Dane Historyczne Polskie Rekordy